Animalia

Projekt prowadzony pod patronatem Fundacji Gender Center w 2012/2013 roku

Animalia to cykl otwartych spotkań organizowanych przez Fundację Gender Center we współpracy z Instytutem Badań Literackich PAN. Na wykłady zapraszamy zazwyczaj w czwartki wieczór do sali 144 w Pałacu Staszica w Warszawie.

Kalendarz spotkań:

   Animalia: Żywoty zwierząt, Drugie czytanie13.06, g. 18.00Poruszająca książka J. M. Coetzee’go odbiła się u nas echem nie tylko pośród zwykłej publiczności czytającej, ale także w akademickich salach seminaryjnych, a nawet w teatrze. Wydaje mi się jednak, że pierwsza lektura Żywotów była nazbyt jednoznaczna, upraszczająca, by nie powiedzieć ideologiczna. Po latach chciałabym przeczytać tę książkę nieco bardziej krytycznie. Drugie czytanie znaczy tu podwójnie. po pierwsze: nowy przekład dwóch wykładów Costello, to nieco nowe odczytanie oryginału, a zmiana pierwotnego kontekstu – ich obecnośc w książce Elizabeth Cotello stawia przy nich nowe znaki zapytani. Po drugie: istnieje na temat poruszonej w tych wykładach relacji ludzie – zwierzęta spora literatura krytyczna (S. Mulhall, S. Covell), a to stwarza sposobność nowego spojrzenia na wydaje się dobrze znaną książkę Coezee’go.

Animalia: Wykład Prof. Kate Soper

23.05, g. 18:00
(Pałac Staszica)
s. 144

Prof. Kate Soper (London Metropolitan University) – ‚Resisting and reclaiming „nature” in gender and animal studies: a re-evaluation’ („Natura” odrzucana i odzyskiwana na przykładzie gender i animal studies – reewaluacja)

Profesor Soper ma zamiar zaprezentować wybrane krytyczne stanowiska wobec koncepcji natury (i natur) w odniesieniu do gender i animal studies. Skoncentruje się na napięciach pomiędzy tymi, którzy przyjmują realistyczną i pełną szacunku perspektywę względem natury i tymi, którzy podkreślają niestabilność tego pojęcia i odrzucają je z powodu przybierania przez nie charakteru normy kulturowej.

Wykład będzie tłumaczony symultanicznie.

 Animal studies – nowa perspektywa badawcza w humanistyce?

9.05.2013 (czwartek), godz. 18.00
IBL PAN, ul. Nowy Świat 72 (Pałac Staszica), 00-330 Warszawa
sala 144

W Instytucie Badań Literackich PAN, w ramach trwającego od kilku miesięcy cyklu wykładów „Animalia”, odbędzie się spotkanie dla wszystkich zainteresowanych problematyką studiów nad zwierzętami w badaniach nad kulturą.

Anna Barcz i Dorota Łagodzka, autorki projektu „Znaczenie studiów nad zwierzętami dla badań nad kulturą w Polsce” (NCN), przedstawią wstępne rozpoznania dotyczące zmiany postrzegania zwierząt na wybranych przykładach w literaturze (Barcz) i w sztuce (Łagodzka). Czy teoria literatury i sztuki potrzebują studiów nad zwierzętami? Czym miałby być zwrot zwierzęcy w humanistyce (coraz częściej nazywanej posthumanistyką)? Z jakimi ważnymi przemianami mamy do czynienia? Czy można mówić o kwestionowaniu antropocentrycznego paradygmatu? Jakie nowe sposoby postrzegania i rozumienia współczesnej kultury otwiera przed nami problematyka zwierzęca i jakie to ma znaczenie dla rzeczywistych zwierząt?

 

Animalia: Transfiguracje zwierząt. Biotechnologie, sztuka i przyszłość życia

18.04.2013 g.18
Nowy Świat 72
Sala 144

Biotechnologie umożliwiają obecnie istnienie takich zwierząt, których nie dałoby się uzyskać metodą krzyżowania i tradycyjnej hodowli. Szybki rozwój inżynierii genetycznej i tkankowej pozwala na tworzenie nowych zwierząt-chimer, ale też umożliwia decentrację zwierzęcych ciał, czyli utrzymywanie przy życiu – i wykorzystywanie do rozmaitych celów – fragmentów zwierząt w postaci tkanek, komórek i ich części. W tym kontekście zwierzęta stają się nieznanymi dotąd formami życia, ulegającymi nowym sposobom instrumentalizacji. Ale czy biotechnologie nie mogą też nauczyć nas czegoś nowego o zwierzętach jako formach życia zasługujących na szacunek? Jak – i czy w ogóle – mogłyby służyć dobru zwierząt? Odpowiedzi na te pytania będziemy szukać poprzez bio art, czyli sztukę bezpośrednio angażującą żywe media.

Dr hab. Monika Bakke – adiunkt w Instytucie Filozofii UAM w Poznaniu. Zajmuje się estetyką współczesną w perspektywie posthumanistycznej, genderowej i transkulturowej, krytyką sztuki oraz animal studies. Autorka książki Ciało otwarte (2000), Estetyka posthumanizmu (w przygotowaniu), współautorka Pleroma: Art in search of fullness (1998), redaktorka Estetyki australijskich Aborygenów (2004), Going Aerial: Air, Art, Architecture (2006) i Zoofilozofii (w przygotowaniu). Redaktorka „Czasu Kultury”.

 

Animalia: Wolbachia, bakteria uwikłana w płeć wykład dr Kai Malanowskiej

28.03.2013 g.18
Nowy Świat 72
Sala 144
Wolbachia jest bakterią szeroko rozpowszechnioną w świecie owadów. Atakuje najróżniejsze gatunki, poczynając od much, poprzez motyle, ćmy na ważkach kończąc. Jeśli pojawi się w owadziej społeczności, zaraża większość osobników i w szybkim tempie doprowadza do ograniczenia liczebności albo nawet zupełnego wyginięcia samców. Dlaczego? Z jej punktu widzenia samce stanowią materiał całkowicie bezwartościowy.
Dr Kaja Malanowska – z wykształcenia bilożka, napisała doktorat z genetyki bakterii na University of Illinois at Urbana-Champaign. Felietonistka “Krytyki Politycznej”. Wydała zbiór opowiadań i dwie powieści. Pracuje w 20. gimnazjum społecznym w Warszawie. W klasie multikulturalnej uczy dzieci uchodźców.
Wstęp wolny.

Animalia: Ludzkie zoo

Zapraszamy na kolejny wykład z cyklu „Animalia”. Tematem wykładu będą spektakle kulturowe oparte na strategiach konstruowania i reprezentacji „Dzikiego” w kulturze Zachodu. Przywołane zostaną praktyki performatywne stosowane podczas wystaw światowych, występów cyrkowych, prywatnych pokazów organizowanych dla wyselekcjonowanej publiczności, za pomocą których budowano wizerunek „freaka”. Na przykładach takich jak „ludzkie zoo w Hamburgu” zrekonstruowane zostaną tendencje społeczne i polityczne, na które odpowiedzią były pokazy osobliwości w ich odtworzonym 1:1 naturalnym otoczeniu. Kontrapunktem dla historycznej rekonstrukcji zjawiska „ludzkiego zoo” będzie projekt Charlesa Frégera „Wilder Mann ou la figure du sauvage”, przywołującego różne kulturowe realizacje współczesnych maskarad, podczas których społeczność wciela się w „Dzikiego”, odwołując się do swoich lokalnych narracji.

Wykład przedstawi Justyna Lipko-Konieczna doktorantka w Zakładzie Teatru i Widowisk, Instytut Kultury Polskiej UW

Następnego dnia, czyli 15.03, wyświetlony zostanie film: Dzikie dziecko reż. François Truffaut. Miejsce Pałac Staszica, ul. Nowy Świat 72, sala 144. Na projekcję filmu zapraszamy na godz. 18.00.

Animalia: Między nami zwierzętami. O komunikacji międzygatunkowej

Fundacja Gender Center we współpracy z Instytutem Badań Literackich PAN serdecznie zaprasza na wykład dr Doroty Sumińskiej pt. „Między nami zwierzętami. O komunikacji międzygatunkowej” 14.02 o godz. 18 w sali 144.
Zwierzęta porozumiewają się równie precyzyjnie jak ludzie, choć nie używają do tego symboli. Czym są zainteresowane poszczególne gatunki? Jak przekazują sobie informacje? Jakie zmysły do tego angażują – wzrok, jak człowiek, czy węch, dotyk albo słuch? Komunikacja zwierząt to dziedzina obszerna, ale poznawalna. Wymaga od ludzi jedynie cierpliwości, empatii, pokory i odrobiny wyobraźni.

Animalia: Czy zwierzęta mogą być zbawione?

Fundacja Gender Center we współpracy z Instytutem Badań Literackich PAN serdecznie zaprasza na wykład dr. Sebastiana Dudy pt. „Czy zwierzęta mogą być zbawione?”, odbywający się w ramach cyklu wykładów pt. Animalia.

Jaki stosunek do zwierząt ma oparta na Biblii tradycja judeochrześcijańska? Czy człowiek ma absolutną władzę nad zwierzętami? Czy pierwotny upadek człowieka spowodował również śmierć zwierząt? Co mówi Biblia o spożywaniu zwierząt? Czy człowiek może zadawać zwierzętom cierpienie? Wreszcie, czy zwierzęta mają duszę, a jeśli mają, to czym ona jest? W XXI wieku coraz więcej teologów zadaje sobie takie pytania. Ciekawe, czy odpowiedzi na nie mogą być dziś przekonujące dla osób o tzw. ekologicznej wrażliwości.

 

 

O projekcie Animalia:

Dotychczasowe więzi między ludźmi a zwierzętami wymagają zasadniczego przemyślenia i przeformułowania. Konieczne wydaje się dokonanie przewartościowania dotychczasowych wyobrażeń na temat roli człowieka w świecie zwierząt. Układ hierarchiczny powinien być zastąpiony przez układ wertykalny, pozwalający traktować zwierzęta jako naszych partnerów. Dialog jest kluczowym pojęciem otwierającym nowe perspektywy w sferze teoretycznej i artystycznej. Punktem wyjścia jest dostrzeżenie i uszanowanie Inności zwierząt, co oznacza powstrzymanie się od narzucania im naszych kulturowych wyobrażeń. Dotychczasowa kategoria „zwierzęcości” rozumiana jako sfera wspólna ludziom i zwierzętom została tu uznana za niewystarczającą do opisu relacji ludzko-zwierzęcych. Zadaniem staje się odkrycie w zwierzęciu tego, co jest w nim „niezwierzęce” ale także nie ludzkie. W przeszłości pierwiastek ten nazywano boskim. Często chociażby w totemizmie zwierzęta wyobrażano sobie jako bogów, dających początek ludzkości. W świecie współczesnym podobne wyobrażenia przestały odgrywać znaczącą rolę, jednakże pozostała pewna intuicja: to Inne w zwierzęciu tworzy jego autonomię. Ideą, jaka przyświeca temu projektowi, jest poszanowanie odrębności innych gatunków, czyli rezygnacja z zawłaszczania i podporządkowywania zwierząt celom wyłącznie ludzkim. Dotychczas relacje pomiędzy człowiekiem a zwierzętami były widziane przede wszystkim przez pryzmat opieki i wykorzystania zwierząt dla potrzeb ludzkich. Do niedawna sfera związana z emocjami była marginesem, który – poddawany obecnie głębokiemu namysłowi – traktowany jest jak soczewka odbijająca relacje międzygatunkowe. Wydaje się, że przestrzenią umożliwiającą spotkanie ludzi i zwierząt oprócz emocji jest sfera wyobraźni i język nowej etyki.

„Animalia” to cykl wykładów, który ma za zadanie przedstawić w wielu aspektach i w różnych dyscyplinach złożone stosunki między ludźmi a zwierzętami, przyczyniając się jednocześnie do przemyślenia postaw ludzi wobec zwierząt, które do tej pory były relacjami władzy i dominacji. Ten hierarchiczny układ odpowiedzialny – nie tylko za przemoc, ale także za różne formy alienacji człowieka – wymaga diametralnych zmian. Konieczne wydaje się dokonanie przewartościowania dotychczasowych wyobrażeń na temat roli człowieka w świecie zwierząt.

Termin i miejsce:
ul. Nowy Świat 72 (Pałac Staszica), sala im. Adama Mickiewicza (nr 144)