Psychoanaliza a feminizm

Celem zajęć jest przedstawienie psychoanalitycznej refleksji na temat kobiecości oraz wzajemnych relacji między psychoanalizą a feminizmem. W historii feminizmu dostrzec można dwie wyraźne tendencje: z jednej strony zrekonstruowaną przez Juliet Mitchell niechęć wobec biologizmu i esencjonalizmu freudowskiego odkrycia, z drugiej – zgodę na bycie „uwiedzioną przez ojca”, wykorzystywanie przez feministki lacanowskiej lektury dzieła Freuda w celu przeniesienia różnicy seksualnej na poziom kulturowych operacji znaczących. Wykład nie będzie jedynie rekonstrukcją głównych psychoanalitycznych koncepcji płci, lecz przede wszystkim wskazaniem punktów zapalnych, szczególnych momentów, które były dla feministek przedmiotem sporów i redefinicji, a także prezentacją owych zarzutów i kontrargumentów.

Wykład – psychoanaliza a feminizm: uwagi wstępne
Teoria seksualna Zygmunta Freuda
Zygmunt Freud, Trzy rozprawy z teorii seksualnej [w tegoż:] Życie seksualne, przeł. R. Reszke, Warszawa 1999, s. 27-131.
Przypadek Dory
Zygmunt Freud, Fragment analizy pewnej histerii [w tegoż:] Histeria i lęk, przeł. R. Reszke, Warszawa 2001, s. 71-165.

Wykład – wprowadzenie do teorii Jacques’a Lacana
Diagram różnicy seksualnej według Lacana
Paweł Dybel, Refleksje wokół diagramu różnicy seksualnej Jacques’a Lacana [w:] Krytyka feministyczna. Siostra teorii i historii literatury, red. G. Borkowska, L. Sikorska, Warszawa 2000, s. 30-43;

Kobiety-psychoanalityczki
Lisa Appignanesi, John Forrester, Kobiety Freuda, Warszawa, brw (wybrane fragmenty).

Feminizm, postmodernizm, psychoanaliza.
Filozoficzne dylematy feministek drugiej fali, Gdańsk 2002 (rozdział II: Feminizm i psychoanaliza: strange bedfellows, rozdział IV: Écriture féminine i postlacanowska debata o kobiecości

Psychoanaliza w teorii queer.
Lena Magnone, Rewolucja psychotyków, czyli co zostało z Lacana w queer theory? [w:] Lektury inności. Antologia, red. M. Dąbrowski, R. Pruszczyński, Warszawa 2008, s. 53-71.

Dodatkowa lektura:
Judith Butler, Gender Trouble, Feminist Theory, and Psychoanalytic Discourse [w:] Feminism/Postmodernism, ed. L. J. Nicholson, New York 1990
Paweł Dybel, Zagadka „drugiej płci”. Spory wokół różnicy seksualnej w psychoanalizie i w feminizmie, Kraków 2006; Jane Gallop, The Daughter’s Seduction: Feminism and Psychoanalysis, Cornell Univ Press 1982;
Elizabeth Grosz, Jacques Lacan: A Feminist Introduction, Londres, Routledge, 1990;
Jarosław Groth, Ojciec jako metafora. Przez fazę lustra do Imienia Ojca [w:] Ojciec…, red. S. Jabłoński, Poznań 2000, s. 53-70;
In Dora’s Case: Freud, Hysteria, Feminism, red. Bernheimer Charles, et Claire Kahane, New York, Columbia University Press, 1985
Luce Irigaray, Speculum, de l’autre femme, Paris, Minuit, 1974
Jacques Lacan, L’instance de la lettre dans l’inconscient ou la raison depuis Freud, w: Idem, Ecrits, Editions du Seuil, Paris 1999, s. 490-526;
Jacques Lacan, Encore, Seuil 1975;
Juliet Mitchell, Psychoanalysis and Feminism: A Radical Reassessment of Freudian Psychoanalysis, New York: Pantheon Books 1974;
Elisabeth Roudinesco, Jacques Lacan. Jego życie i myśl, tłum. Robert Reszke, Warszawa 2005;
Colette Soler, Ce que Lacan disait des femmes, EdCL, Paris 2003.

Wykładowczyni: dr Lena Magnone