„Gender” jako strategia interpretacyjna we współczesnym teatrze i reinterpretacjach klasyki dramatu

Obszerna problematyka lektury dramatu i spektaklu metodami „gender studies” zostanie w toku zajęć zasygnalizowana, a głównym celem będzie przygotowanie do recepcji wybranego przedstawienia teatralnego. Celem zajęć jest  lektura wybranych dramatów należących do kanonu, zgodnie z założeniami Alisy Solomon wyrażonymi w książce Re-dressing the canon. W ramach zajęć przedstawione zostaną możliwości interpretacji genderowej, a więc skoncentrowanej na pojęciach  „płeć”, „gender”, „performatywność”,  „prezentacja”, „reprezentacja”, „rola”, „odgrywanie”, „wcielenie”, „postać”, – zadomowionych w studiach nad kulturową tożsamością płci.

Struktura zajęć:

I Trzy spotkania seminaryjne, wypracowanie aparatury pojęciowej.

II Obejrzenie spektaklu „Otello” w reż. Agnieszki Olsten

III Zajęcia seminaryjne  z udziałem realizatorów spektaklu. Tematyka spotkania: Jak „gender” inspiruje współczesnego twórcę? Czy temat tożsamości jest tradycyjnym tematem teatralnym, czy też „gender studies” wnoszą nową perspektywę? Czy odczytania z kręgu „queer theory” są budowaniem nowych sensów, reaktywacją tradycji, czy może „ożywianiem” kanonu? Czy teatr w Polsce jest przygotowany do głębszej refleksji nad gender/cielesnością? Czy granice leżą w otwartym podejmowaniu wątków tożsamościowych, czy może tam, gdzie ich nie widać?

I. a Wokół  teatru:  źródeł re-prezentacji i nie-obecności.

Wprowadzenie pojęć opisowych. Interpretacje sposobów istnienia postaci/tematu kobiety i homoseksualisty w dramacie antycznym. Kobiecość a „państwo”, „prawo”, „przestrzeń publiczna”, „obecność”. Płeć a konwencja. Tożsamości margninalne, hybrydyczne, niewypowiadalne. Tabu a reprezentacja.

Sofokles Antygona, Eurypides Hippolytos uwieńczony, Arystofanes Tesmoforie

a) L. Iragaray, Ciało w ciało z matką. Przeł. A. Araszkiewicz, Kraków 1998.
b) S. Žižek, Płeć Orfeusza, „Teksty Drugie” 2006, nr 4. 
c) M. Nussbaum, Antygona Sofoklesa, „Teologia Polityczna” 2004-2005, nr 2. (dostępna on-line)
d) H. D. F. Kitto, Tragedia grecka. Studium literackie. Przeł. J. Margański,      Bydgoszcz 1997, s. 287-305.
e) W. Baluch, J. Zając, M. Sugiera, Dyskurs, postać, płeć w dramacie, Kraków 2002.

I. b i c W szekspirowskim dramacie płci: Król Lear, Poskromienie złośnicy, Jak wam się  podoba, Otello

 a) S. Greenblatt, Szekspir i egzorcyści, [w:] Poetyka kulturowa. Pisma wybrane. Red.  K.Kujawińska-Courtney, Kraków 2006.
b) I. Iwasiów, Kto dzisiaj nie kocha jak z Szekspira, [w:] Rewindykacje. Kobieta czytająca dzisiaj, Kraków 2002.
c) M. Pipher, Ocalić Ofelię. Tłum. B. Horosiewicz, Warszawa 1998.
d) R. Girard, Szekspir i teatr zazdrości. Przeł. B. Mikołajewska, Warszawa 1996.
e) Szekspir i uzurpator, z Krzysztofem Warlikowskim rozmawia Piotr Gruszczyński, Warszawa 2007.
f) M. Grzegorzewska, Scena we krwi. Szekspira tragedia zemsty, Kraków 2006.

Pozostała literatura: 
Inna scena. Kobiety w historii  i współczesności teatru polskiego, red. A. Adamiecka-Sitek, D. Buchwald, Warszawa 2006.
Inna scena. Ciało, pleć, pożądanie. Tożsamość seksualna i tożsamość płci w polskim dramacie i teatrze, red. A. Adamiecka-Sitek, D. Buchwald, Warszawa 2008.
K. Paglia, Szekspir i Dionizos: „Jak wam się podoba” i „Antoniusz i Kleopatra”, [w:] Seksualne persony. Sztuka i dekadencja od Neferetti do Emily Dickinson.  Przekład M. Kuźniak, M. Zapędowska, Poznań 2006.
I. Iwasiów, P. Urbański, Wolność i przemoc. O niektórych aspektach poemancypacyjnego dyskursu płci. [w:] Krytyka feministyczna. Siostra teorii i historii literatury. Pod red. G. Borkowskiej i L. Sikorskiej. Warszawa 2000.
I. Iwasiów, Teatr specjalny. [w:] Rewindykacje. Kobieta czytająca dzisiaj, Kraków 2002.„Dialog” 2006, nr 10.

Wykładowczyni: prof. dr hab. Inga Iwasiów