Literatura i męskość

Zajęcia będą poświęcone historycznym sposobom konstruowania wzorców męskości, utrwalonym w wybranych tekstach polskiej kultury (skupimy się tu głównie na utworach dramatycznych ze względu na wyrazistą performatywność ról przypisywanych  w nich kreowanym postaciom,ale tam gdzie to się okaże koniecznie,możemy też sięgnać po pewne teksty liryczne lub narracyjne). Potrzebę krytycznego przypatrzenia się takim wzorcom, stereotypom oraz konwencjom artystycznym i społecznym motywujemy zarówno wysoką waloryzacją męskiej perspektywy w kulturze tradycyjnej, jak też popularnością szeroko dziś rozpowszechnionego przeświadczenia o domniemanym kryzysie męskości. W toku zajęć uwzględnimy zarówno starsze utwory budujące i stabilizujące określony kształt męskiej tożsamości (poprzez afirmatywną autoprezentację, ale też poprzez tabuizację wybranych treścio oraz przez marginalizację i stygmatyzację Innych), jak też współczesne praktyki arystyczne prowadzące do dekompozycji oraz reinterpretacji wyobrażeń na temat typowych lub pożądanych zachowań mężczyzny.  W omawianych utworach interesować nas będzie jednak nie tylko dziejowa dynamika ról płciowych, ale też tekstowa manifestacja ich wielorakich uwikłań socjologicznych, etnicznych, klasowych, ideologicznych itp. (chodzi nam tu o ewentualne zróżnicowanie konstruktów męskości ze względu na ich odniesienie do relacji władzy, szczebli hierarchii społecznej, oznak prestiżu, sygnałówidentyfikacji narodowej bądź religijnej). Dokonując kolejnych analiz postaramy się uchwycić nie tylko ogólne rysy określające rozumienie tej kategorii w kulturze europejskiej, ale uwzględnimy też specyfikę lokalną - chcielibyśmy zastanowić się, czy istnieją jakieś stereotypy, wzory, klisze męskości swoiste dla polskiej tradycji (wstępnie możemy zaryzykować przypuszczenie, że ważną okolicznością jest tu znaczący udział tradycji sarmackiej oraz heroiczno-martyrologicznej w kształtowaniu się szczególnej mitologii oraz wyobraźni zbiorowej polskiego społeczeństwa).

Wykładowca GS: dr Grzegorz Grochowski