Pożegnanie z Matką Polką? Dyskursy, praktyki i reprezentacje macierzyństwa we współczesnej Polsce.

W trakcie zajęć przyjrzymy się konstruowaniu dyskursów macierzyństwa, a także próbom ich dekonstrukcji w polskim kontekście kulturowym. Analizować będziemy wzorce macierzyństwa w odniesieniu do ideologii narodowej i specyficznych form uczestnictwa kobiet w życiu społecznym, sytuację kobiet-matek w relacji do polityk państwa i religii, oraz ruchy społeczne stworzone przez matki i na rzecz matek (np. Alimenciary). Badać będziemy także reprezentacje macierzyństwa w kulturze popularnej i sztuce, nowe formy macierzyństwa / rodzicielstwa oraz dywersyfikację dyskursów kulturowych dotyczących macierzyństwa z uwzględnieniem pojawiających się różnic klasowych. Podstawowym pytaniem, które sobie stawiamy jest: czy możemy już pożegnać stereotyp Matki Polki?

Spotkanie 1
Zapoznanie się z terminologią studiów nad macierzyństwem (feministyczne definicje macierzyństwa, historia macierzyństwa i miłości macierzyńskiej), omówienie kursu, wprowadzenie do tematyki zajęć.

Lektury:

• Gajewska Agnieszka (2004), Macierzyństwo – prezentacja pojęcia w dyskursie feministycznym w Polsce, [w:] Gender. Konteksty, red. Małgorzata Radkiewicz, Kraków: Rabid, s. 253-272.

• Snitow Ann (1995),  Feminizm i macierzyństwo, tłum. Monika Solejko,  „Pełnym Głosem” nr 3, s.57-72.

• Badinter Elizabeth (1998), Historia miłości macierzyńskiej, tłum. Krzysztof Choiński, Warszawa: Oficyna Wydawnicza Wolumen.

Spotkanie 2
Polski krajobraz kulturowy: proces konstruowania ideologii macierzyńskich w perspektywie historycznej.

Lektury:

• Janion, Maria (2004), Pożegnanie z Polską. Jeszcze Polska nie umarła…., „Krytyka Polityczna” nr 6.

• Keff, Bożena (2008), Utwór o Matce i Ojczyźnie, Korporacja ha!art, Kraków.

• Ostrowska, Elżbieta (2004), Matki Polki i ich synowie. Kilka uwag o genezie obrazów kobiecości i męskości w kulturze polskiej, [w:] Gender. Konteksty, [red.] Radkiewicz, M. Rabid, Kraków, s. 215-252.

• Titkow, Anna (2007), Tożsamość polskich kobiet. Ciągłość, zmiana, konteksty, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa, s. 47-73.

• Walczewska, Sławomira (2006), Damy, rycerze i feministki, Wydawnictwo eFka, Kraków, s. 53-56 oraz 164-169.

Spotkanie 3
Upolitycznione macierzyństwo: nowe formy obywatelstwa, udział kobiet w życiu politycznym i mobilizacja matek w obronie swoich praw.Lektury: „Alimentare znaczy jeść.” Raport z Monitoringu pracy komorników i innych organów państwowych powołanych do ustalania faktycznej sytuacji majątkowej oraz egzekwowania należnych świadczeń alimentacyjnych.

Lektury:

• http://samodzielne-matki.free.ngo.pl/raport.pdf.

• Chutnik, Sylwia (2008), Kieszonkowy atlas kobiet, Ha-art! Kraków, s. 79-136. 

• Graff, Agnieszka (2007), Przegonić Huna znad kołyski, [w:] Rykoszetem, WAB Warszawa.

• Penn, Shana (2003), Podziemie kobiet, Rosner&Wspólnicy Warszawa, s. 119-153

• Ostałowska, L. (2007), Opuszczone przez mężów i polityków, Gazeta Wyborcza 2007.04.10. http://www.gazetawyborcza.pl/1,79769,4049106.html  

• Cichecka Joanna (2006), Matki z Placu Mayo, Zadra, nr 2/3 (27-28).

Spotkanie 4
Dywersyfikacja dyskursów kulturowych dotyczących macierzyństwa: ideologia neoliberalna, indywidualizm, komercja, różnice klasowe.

Lektury:

• Budrowska Bogusława (2000),  Macierzyństwo jako punkt zwrotny w życiu kobiety, Wrocław: Wydawnictwo FUNNA, str. 165-173.

• Urbańska, Sylwia, Życiowe doświadczenie czy ‘sprofesjonalizowany zawód’? Kreowanie macierzyństwa w dyskursie poradnikowym w PRL-u i współcześnie, w przygotowaniu.

• Wiślicz, Katarzyna, Macierzyństwo wykluczonych – narracje w prasie zwierzeń, w przygotowaniu.

Chutnik, Sylwia (2008), Kieszonkowy atlas kobiet, Ha-art! Kraków, s. 5-78. 

Praca domowa: zebranie materiałów ze stron internetowych, gazet dla matek (np.„Moje dziecko”, „Mamo to ja”, portal Gazeta.Dziecko, strona o baby shower), ewentualnie reklam. Na podstawie propagowanego przez media wizerunku, stworzyć opis idealnej matki (1 strona A4).

Spotkanie 5
Matki (i córki) w kulturze popularnej: ciało, pożądanie, ubranie. Wybrane aspekty reprezentacji macierzyństwa we współczesnych polskich mediach (reżim młodości, dyskursy dotyczące ciała i seksualności).Materiały dokumentujące konkurs Oriflame – prezentacja.

Lektury:

• Korolczuk, Elżbieta, Kobiecość jako źródło cierpień. Matki i córki w polskim kinie, [w:] Ciało i seksualność w polskim kinie, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, w druku.

• Leszczyński, Adam (2008), Święte ciąże serialowe. Rozmowa z Beatą Łaciak, Wysokie Obcasy, 11.03.2008, http://kobieta.gazeta.pl/wysokie-obcasy/1,53581,3203265.html

• Radkiewicz, Małgorzata (2002), Matki, żony,… feministki?!, [w:] Kobiety w kulturze popularnej, (red.) Zierkiewicz, I. Kowalczyk, Konsola, Wrocław.

• Walters Suzanna Danuta (1992), Lives Together, University of California Press, BerkeleyLos Angeles s. 226-235.

Spotkanie 6
Dekonstrukcje i rekonstrukcje – matki i macierzyństwo w sztuce współczesnej (Anna Baumgart, Monika Mamzeta / Zielińska, Zuzanna Janina, Katarzyna Górny, Zorka Projekt).

Lektury:

• Brach-Czaina. Jolanta (2005), Radykalna sztuka kobieca w Polsce na przełomie XX/XXI wieku, Artmix, nr 9, III http://free.art.pl/artmix/archiwum.htm

• Jakubowska Agata (2001), Blizna po matce, Artmix, nr 1, IV-VI http://free.art.pl/artmix/archiw_1/agataj_blizna.html

• Nead, Lynda (1998), Akt kobiecy: sztuka, obscena i seksualność, Rebis, Poznań, s. 122-138

• Zielińska, Monika (2002), Jestem szczęśliwa, że mam takie miejsce, [w:] Kobiety w kulturze popularnej, [red.] E. Zierkiewicz, I. Kowalczyk, Konsola, Wrocław.

Spotkanie 7
Nowe formy macierzyństwa / rodzicielstwa: nowe technologie reprodukcyjne, rodzicielstwo w rodzinach „niepełnych” i jednopłciowych, matki zastępcze.

Lektury:

• Świstow Klaudyna (2008), Macierzyństwo – męskie doświadczenie, Op.cit., 1(38), str. 3-5.

• Chutnik, Sylwia, Kubisa, Julia, Matki w swoim imieniu – nowe formy aktywności matek na przykładzie Fundacji MaMa, w przygotowaniu.

• Krzysztof Cibor, Konstruowanie ojcostwa w ramach akcji Gazety Wyborczej ‘Powrót taty’, w przygotowaniu.

• Raporty „Polityki”: Bunda, Martyna (2006), „Niepłodność, niemożność, nieczułość”, Polityka nr 41, 14 października.Bunda, Martyna (2008), „Umowa o dziecko”, Polityka nr 29, 15 lipca.
  Podgórska, Joanna (2008), „Lesmamy – one dwie i dziecko”, Polityka nr 22, 31 maja.

Lektury uzupełniające do kursu:

• Badinter, Elizabeth (2000), Historia miłości macierzyńskiej, Wolumen, Warszawa 1998.

• Budrowska, Bogusława. Macierzyństwo jako punkt zwrotny w życiu kobiety, Wydawnictwo FUNNA, Wrocław.

• Chodorow, (1978), The Reproduction of Mothering, University of California Press, Berkeley Los Angeles

• Irigaray, Luce (2000), Ciało w ciało z matką, Wydawnictwo eFKa, Kraków.

• Irigaray Luce (2000), I jedna nie ruszy bez drugiej, [w:] Teksty Drugie nr 6.

• Rich Adrienne (2000), Zrodzone z kobiety. Macierzyństwo jako doświadczenie i instytucja, tłum. Joanna Mizielińska, Warszawa: Sic!.

• Szczuka, Kazimiera (2004), Milczenie owieczek. Rzecz o aborcji.  Wydawnictwo wab Warszawa.

Wykładowczyni GS: dr Renata Hryciuk i dr Elżbieta Korolczuk

Breaking news

• Seria wydawnicza: Lupa obscura
• Konkurs na pracę magisterską
• Zwierzęta i gender
• Konkurs GM

W toku

• Strefa dla słuchaczy/ek GS, GM i MiG
• Feminaria
• Animalia

Polecamy

• Czytelnia
• Publikacje
• Portale, ośrodki, instytucje
• Działalność edukacyjna IBL

Projekty

• Seria wydawnicza: Lupa obscura
• Konferencja: Women and Holocaust
• Kino wokół gender
• Encyklopedia
• Konkurs na pracę magisterską

Kontakt

• Współpraca
• Kontakt