Teoria queer a krytyka literacka w Polsce

Cel zajęć jest potrójny. Po pierwsze chodzi o sprawdzenie możliwości aplikacji teorii „zachodnich” (Butler i Sedgwick) do analizy polskiej kultury. Po drugie – uchwycenie szczególnych rodzimych uwarunkowań „odmienności”. Po trzecie – zdiagnozowanie na ile polska krytyka literacka asymiluje elementy teorii queer. Materiałem krytycznie czytanym podczas zajęć będą głównie teksty polskiej literatury najnowszej. Będziemy rozpatrywali m. in.  „sprawę Komornickiej” (w interpretacji Izabeli Filipiak w Księdze Em i Obszarach odmienności) w porównaniu ze „sprawą Wilde’a”; analizowali modelowe wersje męskiej homoseksualności w polskiej kulturze (Pankowski, Stryjkowski) z kontrapunktem w postaci poezji „płciowego nieposłuszeństwa” (Sonnenberg, Iwasiów, Filipiak i inni/e); interpretowali politykę tożsamościową współczesnych polskich powieści gej/les (Witkowski, Żurawiecki, Schilling).

Roboczy plan zajęć (i spis lektur):

  1. Jak czytać? Parametry odmienności w kulturze polskiej
    (Jak konceptualizować odmienność? Czy można stworzyć jakiś wzór?)

Eve Kosofsky Sedgwick, Męskie pragnienie homospołeczne i polityka seksualności, tłum. Adam Ostolski, „Krytyka Polityczna” 2005 nr 9/10.
Irena Grudzińska-Gross, Podejrzane pochodzenie jako kategoria kultury polskiej, w: Inny, Inna, Inne. O inności w kulturze, red. M. Janion, C. Snochowska-Gonzales, K. Szczuka, IBL, Warszawa 2004.
Krzysztof Tomasik, Szuflada z podwójnym dnem, „Krytyka Polityczna” 2005, nr 9/10.
Błażej Warkocki, Otwieranie toalety, „Res Publica Nowa” 2002, nr 9.

  1. Genealogia odmienności: Komornicka/Odmieniec
    (Izabela Filipiak interpretująca Komornicką jako figurę polskiego Odmieńca w porównaniu ze „sprawą Wilde’a”)

Izabela Filipiak, Księga Em (całość dramatu, a przynajmniej część III Spisek koronacyjny, warto zajrzeć też do posłowia Moje życie z Marią, które sporo wyjaśnia)
I. Filipiak, Obszary odmienności. Rzecz o Marii Komornickiej, Gdańsk 2006 (tu rozdział: Gdybym była mężczyzna, powiedziałabym…, strony: 229 – 325)
Tomasz Basiuk, Casus Wilde’a: homoseksualizm i tożsamość odmieńca od końca XIX wieku, w: Inny, Inna, Inne. O Inności w kulturze, red. M. Janion, C. Snochowska-Gonzales, Warszawa 2004 (s. 314 – 329)

  1. Subwersja czy kolaboracja? Analiza w perspektywie komunikacyjnej: czy modelowe wersje homoseksualności „modernistycznej” (Stryjkowski) i „genetowskiej” (Pankowski) zakłócają potoczne wyobrażenia? Kontrapunktem będzie współczesna poezja „płciowego nieposłuszeństwa”.

J. Stryjkowski, Tomasso del Cavaliere
M. Pankowski, Rudolf
E. Schilling, Głupiec
poezja: Iwasiów, Filipiak, Sonnenberg (wybrane wiersze)

  1. Polityka tożsamości: powieść gej/les w Polsce

M. Witkowski, Lubiewo
B. Żurawicki, Trzech panów w łóżku
E. Schillig, Głupiec  

Wykładowca: dr Błażej Warkocki