Polityka genderowa organizacji międzynarodowych

Barbara Limanowska
Konsultantka UN OHCHR ds. równości płci i przeciwdziałania handlowi ludźmi
Polityka genderowa organizacji międzynarodowych

Wypracowane przez ONZ standardy ochrony praw człowieka i międzynarodowe instrumenty prawne stworzone do ich egzekwowania mają bezpośrednie przełożenie na prawodawstwo równościowe w krajach członkowskich i na metody wdrażania w nich polityki równościowej. Główne elementy tej polityki, obok równościowego prawodawstwa, to programy bezpośrednio prowadzące do wyrównania praw i szans kobiet w sferze publicznej i prywatnej, jak również polityka mainstreamingu – wprowadzanie tematyki i rozwiązań równościowych do wszystkich dziedzin życia publicznego. Również organizacje pozarządowe przyjęły strategię zaproponowaną przez ONZ i wykorzystują język praw człowieka i ONZ-towskie strategie promowania praw kobiet w swojej pracy.
Celem zajęć jest przyjrzenie się praktycznym implikacjom polityki genderowej organizacji międzyrządowych (przede wszystkim ONZ) na politykę równościową krajów członkowskich, w tym Polski, jak również na sposoby działania organizacji pozarządowych zajmujących się ochroną praw kobiet.
Tematem, który zostanie szczegółowo przedstawiony jako przykład funkcjonowania i wykorzystywania elementów systemu praw człowieka i gender mainstreamingu przez organizacje międzynarodowe i organizacje pozarządowe będzie system przeciwdziałania handlowi ludźmi.

Zajęcia 1: Kontekst – ONZ, OBWE, prawa człowieka i prawa kobiet
Celem zajęć jest przybliżenie struktury i założeń programowych organizacji międzyrządowych zajmujących się ochroną praw człowieka. Zostaną omówione:
1. Mandat ONZ i OBWE – międzynarodowy system ochrony praw człowieka;
2. Prawa człowieka jako pojęcie polityczne i prawne;
3. Prawa kobiet jako prawa człowieka – historia terminu, rola organizacji pozarządowych w jego promocji.

Zajęcia 2. Polityka i strategie ONZ w odniesieniu do problematyki równości płci
Celem seminarium jest przedstawienie polityki i strategii ONZ w promowaniu praw kobiet ze szczególnym uwzględnieniem praktycznych konsekwencji dla poszczególnych agend ONZ.
1. Równość płci, empowerment of women i gender mainstreaming;
2. Programy działania, strategie i projekty różnych organizacji w ramach ONZ (OHCHR, UNICEF, UNIFEM, UNDP) i OBWE;
3. Dyskusje nad reformą ONZ – konsekwencje dla polityki genderowej;
Temat do dyskusji: Czy organizacje międzynarodowe nadal zainteresowane są wdrażaniem polityki równościowej?

Zajęcia 3. Podstawowe dokumenty ONZ dotyczące praw kobiet i ich użyteczność w praktycznej działalności organizacji pozarządowych
Celem tych zajęci jest przyjrzenie się metodom i efektom wykorzystywania instrumentów praw człowieka ONZ i OBWE przez organizacje pozarządowe.
1. Bill of Rights, ICCPR – Federacja na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny;
2. CEDAW, OP CEDAW i Platforma Pekińska – KARAT;
3. Palermo Protocol – La Strada;
4. Kampania 16 dni przeciwko przemocy wobec kobiet – Women’s Global Leadership Institute.
Temat do dyskusji: Plusy i minusy wykorzystywania instrumentów praw człowieka przez organizacje pozarządowe.

Zajęcia 4. UNOHCHR i UNHCR – mandat i praktyka
1. Rezolucje 1325 i 1820 Rady Bezpieczeństwa ONZ – kobiety jako podmiot debaty nad bezpieczeństwem międzynarodowym i zapobieganiem konfliktom;
2. Prawa kobiet a kryzys humanitarny – IDPs, obozy dla uchodźców.
Temat do dyskusji: Jak można zabezpieczać prawa kobiet w czasie wojny i w sytuacjach kryzysowych?

Zajęcia 5. Feminizm, prostytucja i handel ludźmi
Celem zajęć jest przybliżenie różnych poglądów na eksploatacje pracy i komercyjną eksploatację usług (w tym seksualnych) emigrantów
1. Handel ludźmi – prawa człowieka, bezpieczeństwo, migracja, prostytucja;
2.  „Sex Wars” – feministyczna debata dotycząca pornografii i prostytucji z lat 70;
3. Prostytucja a handel ludźmi – współczesna teoria i praktyka zwalczania handlu ludźmi.
Temat do dyskusji: Organizacje międzynarodowe i pozarządowe – pole współpracy i konfliktu.

Zajęcia 6. UNDP, UNFPA, etc. – pomoc rozwojowa
1. Human development – nowe narzędzia promocji polityki genderowej;
2. Millenium Development Goals – Cele Milenijne w obszarze równości płci;
3. Programy pomocowe – praktyczne zastosowanie polityki genderowej;
4. Edukacja genderowa, programy treningowe ONZ i organizacji pozarządowych.
Temat do dyskusji: Bariery polityki równościowej. Czy system pomocy rozwojowej pomaga w osiągnięciu MDG 3 i celów polityki genderowej?

Zajęcia 7. UNIFEM i UNICEF – prawa kobiet i prawa dziecka
Celem seminarium jest pokazanie, jak organizacje o różnym mandacie mogą w praktyce interpretować politykę równościową.
1. Handel ludźmi i handel dziećmi według UNICEF-u;
2. Pomoc techniczna UNIFEM-u – status, założenia i przyszłość organizacji.
3. Gender budget – jak to się robi?
Temat do dyskusji: Jak organizacje międzynarodowe powinny wdrażać politykę genderowa? Czy i kiedy polityka ta przynosi spodziewane efekty?

Zajęcia 8. Gender mainstreaming według UNDP– teoria i praktyka społeczna
Celem tego seminarium jest szczegółowe omówienie założeń gender mainstreamingu jako najbardziej kontrowersyjnego elementu strategii ONZ. Jednocześnie seminarium ma być podsumowaniem cyklu zajęć i pozwolić na przyjrzenie się GM jako jednemu z elementów polityki gemderowej organizacji międzyrządowych.
1. Gender Mainstreaming – założenia teoretyczne strategii;
2. GM jako praktyczne narzędzie do wprowadzenia tematyki genderowej do wszystkich obszarów działań ONZ;
3. Edukacja, programy treningowe, metody i efekty wdrażania GM i polityki genderowej.
Temat do dyskusji: Kiedy polityka genderowa przynosi efekty? W jaki sposób organizacje pozarządowe powinny współpracować z ONZ i OBWE?