Książka: Gender w społeczeństwie polskim

Na uwagę osób pragnących zapoznać się z refleksją nad gender w naukach społecznych zasługuje publikacja pod tytułem Gender w społeczeństwie polskim (pod redakcją Krystyny Slany, Justyny Struzik, Katarzyny Wojnickiej). Zebrane artykuły przybierają bowiem kształt przewodnika po tematach najczęściej podejmowanych przez socjologów w zakresie gender studies. Inicjację rozpoczyna przegląd dotychczasowych osiągnięć w tej dziedzinie, teoretyczne rozpoznanie kategorii oraz ukazanie jej możliwości badawczych, w ten sposób książka ta staje się nieocenionym materiałem dla początkujących genderystek i genderystów.
Autorzy i autorki artykułów koncentrują się głównie na badaniach ujawniających nierówności płci krążąc wokół binarnego podziału na sferę publiczną i prywatną. W konsekwencji czytelni(cz)k(a) uzyskuje interesujący materiał ukazujący poparte jakościowymi i ilościowymi badaniami badania struktur i mechanizmów społecznych w relacji z prawem, polityką, ekonomią i przedsiębiorczości z jednej strony oraz rodziny – z drugiej.
Na obwolucie książki oraz we wstępie autorki w dobitny sposób podkreślają intersekcjonalny charakter badań zgromadzonych w publikacji. Kategoria ta ma swe źródła w II fali feminizmu w USA w latach 70., kiedy to w ramach radykalnego nurtu zwrócono uwagę na niejednorodność doświadczenia kobiet. Zakwestionowano tym samym zasadność mówienia o wspólnym interesie kobiet jako homogenicznej grupy, uwypuklając punkt przecięcia się różnych kategorii wpływających na jego zróżnicowanie. Choć Samo pojęcie wprowadzone zostało pod koniec lat 80. (Crenshaw, 1989), zaczęto wtedy mówić o wielokrotnym uwikłaniu gender z takimi kategoriami jak „rasa”, klasa, religia, seksualność, region, narodowość,  wiek, pełnosprawność/niepełnosprawność. W pracy Gender w społeczeństwie polskim znaleźć można refleksję nad konsekwencjami nakładania się na siebie kategorii gender i klasy. Poświęca im się najwięcej miejsca z uwagi na tendencję do podsumowywania ostatniego 20-lecia oraz wagi problemu w Europie środkowo-wschodzniej. Mówi się między innymi, że w wyniku zmian po ’89 kobiety w mniejszym stopniu stały się beneficjentkami przemian społeczno-ekonomicznych. Tezę tę ilustrują prezentowane w książce badania nad rynkiem pracy, ruchami społecznymi, prawem, przedsiębiorczością w społecznościach wiejskich oraz w górnictwie. Rozpoznania te niestety nie ujmują bezpośrednio refleksji nad rasą, niepełnosprawnością czy wiekiem, co wywołuje pewien niedosyt czytelniczy, ale jednocześnie wyznacza potencjalny kierunek kolejnych badań.

Gender w społeczeństwie polskim, pod redakcją Krystyny Slany, Justyny Struzik, Katarzyny Wojnickiej, NOMOS, Kraków 2011

Spis treści:

Część I: Gender w teorii i empirii

Barbara Szacka, Gender i płeć
Anna Titkow, Kategoria płci kulturowej jako instrumentarium badawcze i źródło wiedzy o społeczeństwie
Beata Kowalska, Socjologia krytyczna a rozwój gender studies
Jacek Kochanowski, Płeć, seksualność i kondycja postkolonialna. Queer studies a sprawa polska
Barbara Worek, Różnice płci w badaniach empirycznych: doświadczenia, perspektywy i wyzwania

Część II: Gender, polityka, społeczeństwo

Eleonora Zielińska, Prawo wobec kobiet. Refleksja w dwudziestą rocznicę kontraktu Okrągłego Stołu
Małgorzata Fuszara, Kobiety w polityce
Katarzyna Ornacka, Justyna Mańka, Gender mainstreaming w wybranych obszarach dyskryminacji w Polsce
Wielisława Warzywoda-Kruszyńska, Paulina Bunio-Mroczek, Gender w badaniach nad welfare state. Wyzwanie dla polskiej socjologii
Katarzyna Wojnicka, Genderowe ruchy społeczne we współczesnej Polsce
Renata Siemieńska, Kontrakt płci. Między sferą prywatną i publiczną
Krystyna Slany, Rodzina w refleksji feministyczno-genderowej

Cześć III: Gender, rynek pracy i nierówności społeczne

Henryk Domański, Nierówności płci w latach 1982-2008
Natalia Sarata, Rynek pracy w Polsce – płeć, obecność, uczestnictwo
Krzystof Gorlach, Zbigniew Drąg, Kobiety na kombajnach: właścicielki gospodarstw rolnych w Polsce współczesnej
Kazimiera Wódz, Jolanta Klimczak-Ziółek, Restrukturyzacja ekonomiczna w doświadczeniu kobiet zatrudnionych w górnictwie
Barbara Gąciarz, Praca kobiet w Polsce: od egalitarnego przymusu ekonomicznego do elitarnej swobody wyboru i powszechnej nierówności statusu
Jolanta Grotowska-Leder, Iwona Kudlińska, Feminizacja biedy w perspektywie analiz jakościowych welfare dependency

Przejdź do czytelni>>