Relacja z konferencji: Wiek po Marii Skłodowskiej-Curie

19 i 20 maja 2011 roku w Pałacu Staszica odbyła się dwudniowa międzynarodowa konferencja pt. Wiek po Marii Skłodowskiej-Curie. Emancypacja kobiet w Polsce i we Francji zorganizowana przez Instytut Badań Literackich, Instytut Francuski w Warszawie oraz Podyplomowe Gender Studies IBL PAN. Inspiracją dla konferencji stała się setna rocznica otrzymania drugiej nagrody Nobla przez badaczkę. Dwa dni obrad bogate były w niezwykle ciekawe referaty oraz inspirujące dyskusje. Konferencję uroczyście otworzyła dr Dorota Siwicka, Dyrektor IBL PAN, Gilles Carasso, Dyrektor Instytutu Francuskiego oraz dr Monika Rudaś-Grodzka, Kierowniczka Podyplomowych Gender Studies IBL PAN. W ramach wystąpień inauguracyjnych mogliśmy usłyszeć Prof. Magdalenę Środę oraz Prof. Alain Touraine opowiadających o swoich impresjach dotyczących wyobcowania kobiet naukowczyń w świecie akademickim.

Pierwszy panel zatytułowany Kobiety pionierki rozpoczął się referatem Leny Magnone o aktywności Marii Szeligi – jednej z najważniejszych postaci ruchu feministycznego we Francji końca XIX wieku oraz oryginalnej poetce i dramatopisarce. Opowieść o tej niezwykłej działaczce korespondowała z kolejnym referatem (przygotowanym przez Ilanę Löwy) omawiającym aktywność Michaliny Stefanowskiej i Józefy Joteyko – pionierek fizjologii, których dzieje ilustrują problemy, z którymi borykać się musiały naukowczynie przełomu XIX i XX wieku. Jednakże nie tylko badaczki stawić musiały czoła ograniczeniom społeczno-obyczajowym – studentki także zmuszone były walczyć o możliwość poszerzania horyzontów. Sytuację pierwszych kobiet na uniwersytetach francuskich i szwajcarskich, na których studentki z Europy Środkowej przecierały szlaki dla obywatelek obu krajów, zaprezentowała Catherine Marry.

Kolejny panel, zatytułowany Rodzina, szkoła, zdrowie: czy kobiety mają dzisiaj wolność wyboru przyniósł rozważania m.in. na temat zagadnień polityczno-społecznych związanych z aborcją w Polsce ostatnich dwóch dekad (referat Kazimiery Szczuki). Zwrócono w nim uwagę na konsekwencje antyaborcyjnego kompromisu z początku lat 90. uwypuklając skomplikowane relacje między państwem a Kościołem katolickim w Polsce. O zmianach społecznych w ciągu ostatnich dwudziestu latach mówiła także Agnieszka Graff w swoim wystąpieniu o backlashu, który według wielu badaczek stosowny jest do określenia znamiennego dla ostatnich lat oporu polskiego społeczeństwa i świata polityki wobec idei równości płci. Panel zamknęło wystąpienie Jacqueline Heinen koncentrujące się wokół kategorii opieki i jej potencjalnego, a niewykorzystanego dotąd, znaczenia dla polityki, gospodarki i kultury we Francji i w Polsce.

Panel kończący rozważania obrad w pierwszym dniu konferencji zdominowany był przez refleksję nad ekonomią i przedsiębiorczością. W jego trakcie Katarzyna Kolbe i Ewa Lisowska omawiały uwarunkowania związane z pracą kobiet w strukturach korporacyjnych i na szczeblach zarządzających. W wystąpieniach powołano się na raport Komisji Europejskiej More women in senior positions. Key to economic stability and growth z 2010, według którego Polki należą do grupy najbardziej przedsiębiorczych w Europie. Wyniki te zinterpretowano jako efekt ucieczki przed bezrobociem i szklanym sufitem głównie za pomocą samozatrudnienia. O formach współpracy opowiadał także Stéphane Portet, który zgłębił korzyści i wady pracy na część etatu oraz uwypuklił warunki społeczno-ekonomiczne, które hamują popularność zarówno wśród pracowników jak i pracodawców takiej formuły elastycznej pracy.

Dzień drugi obrad podobnie jak pierwszy obfitował wiele wymagających dyskusji wątków. Życiu publicznemu i polityce parytetów poświęcone były referaty Marie-Laure Fages oraz Barbary Limanowskiej. Monika Płatek opowiedziała zaś o niebezpieczeństwach używania sformułowania Prawa Człowieka w kontekście Praw kobiet.

Obrady konferencyjne, uznane za niezwykle udane, zamknięte zostały wraz z popołudniowymi promieniami słonecznymi.

Program

Komitet organizacyjny:

Agnieszka Zawadowska, Gender Center
Monika Rudas-Grodzka, Gender Studies IBL PAN
Elżbieta Janicka, Collegium Civitas
Corinne Baylac, Ambasada Francji
Gilles Carasso, Instytut Francuski w Warszawie

Partnerzy: Fundacja Gender Center, Gazeta Wyborcza, Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie, Association France-Pologne.

Patronat honorowy: Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy Hanny Gronkiewicz-Waltz, Prezes PAN Prof. Michał Kleiber oraz Ambasador Francji jego Ekscelencja François Barry Delongchamps.