Relacja z konferencji: Wiek po Marii Skłodowskiej-Curie

19 i 20 maja 2011 roku w Pałacu Staszica odbyła się dwudniowa międzynarodowa konferencja pt. Wiek po Marii Skłodowskiej-Curie. Emancypacja kobiet w Polsce i we Francji zorganizowana przez Instytut Badań Literackich, Instytut Francuski w Warszawie oraz Podyplomowe Gender Studies IBL PAN. Inspiracją dla konferencji stała się setna rocznica otrzymania drugiej nagrody Nobla przez badaczkę. Dwa dni obrad bogate były w niezwykle ciekawe referaty oraz inspirujące dyskusje. Konferencję uroczyście otworzyła dr Dorota Siwicka, Dyrektor IBL PAN, Gilles Carasso, Dyrektor Instytutu Francuskiego oraz dr Monika Rudaś-Grodzka, Kierowniczka Podyplomowych Gender Studies IBL PAN. W ramach wystąpień inauguracyjnych mogliśmy usłyszeć Prof. Magdalenę Środę oraz Prof. Alain Touraine opowiadających o swoich impresjach dotyczących wyobcowania kobiet naukowczyń w świecie akademickim.

Pierwszy panel zatytułowany Kobiety pionierki rozpoczął się referatem Leny Magnone o aktywności Marii Szeligi – jednej z najważniejszych postaci ruchu feministycznego we Francji końca XIX wieku oraz oryginalnej poetce i dramatopisarce. Opowieść o tej niezwykłej działaczce korespondowała z kolejnym referatem (przygotowanym przez Ilanę Löwy) omawiającym aktywność Michaliny Stefanowskiej i Józefy Joteyko – pionierek fizjologii, których dzieje ilustrują problemy, z którymi borykać się musiały naukowczynie przełomu XIX i XX wieku. Jednakże nie tylko badaczki stawić musiały czoła ograniczeniom społeczno-obyczajowym – studentki także zmuszone były walczyć o możliwość poszerzania horyzontów. Sytuację pierwszych kobiet na uniwersytetach francuskich i szwajcarskich, na których studentki z Europy Środkowej przecierały szlaki dla obywatelek obu krajów, zaprezentowała Catherine Marry.

Kolejny panel, zatytułowany Rodzina, szkoła, zdrowie: czy kobiety mają dzisiaj wolność wyboru przyniósł rozważania m.in. na temat zagadnień polityczno-społecznych związanych z aborcją w Polsce ostatnich dwóch dekad (referat Kazimiery Szczuki). Zwrócono w nim uwagę na konsekwencje antyaborcyjnego kompromisu z początku lat 90. uwypuklając skomplikowane relacje między państwem a Kościołem katolickim w Polsce. O zmianach społecznych w ciągu ostatnich dwudziestu latach mówiła także Agnieszka Graff w swoim wystąpieniu o backlashu, który według wielu badaczek stosowny jest do określenia znamiennego dla ostatnich lat oporu polskiego społeczeństwa i świata polityki wobec idei równości płci. Panel zamknęło wystąpienie Jacqueline Heinen koncentrujące się wokół kategorii opieki  i jej potencjalnego, a niewykorzystanego dotąd, znaczenia dla polityki, gospodarki i kultury we Francji i w Polsce.

Panel kończący rozważania obrad w pierwszym dniu konferencji  zdominowany był przez refleksję nad ekonomią i przedsiębiorczością. W jego trakcie Katarzyna Kolbe i Ewa Lisowska omawiały uwarunkowania  związane z pracą kobiet w strukturach korporacyjnych i na szczeblach zarządzających. W wystąpieniach powołano się na raport Komisji Europejskiej More women in senior positions. Key to economic stability and growth z 2010, według którego Polki należą do grupy najbardziej przedsiębiorczych w Europie. Wyniki te zinterpretowano jako efekt ucieczki przed bezrobociem i szklanym sufitem głównie za pomocą samozatrudnienia. O formach współpracy opowiadał także Stéphane Portet, który zgłębił korzyści i wady pracy na część etatu oraz uwypuklił warunki społeczno-ekonomiczne, które hamują popularność zarówno wśród pracowników jak i pracodawców takiej formuły elastycznej pracy.

Dzień drugi obrad podobnie jak pierwszy obfitował wiele wymagających dyskusji wątków. Życiu publicznemu i polityce parytetów poświęcone były referaty Marie-Laure Fages oraz Barbary Limanowskiej. Monika Płatek opowiedziała zaś o niebezpieczeństwach używania sformułowania Prawa Człowieka w kontekście Praw kobiet.

Obrady konferencyjne, uznane za niezwykle udane, zamknięte zostały wraz z popołudniowymi promieniami słonecznymi.

Program

Komitet organizacyjny:

Agnieszka Zawadowska, Gender Center
Monika Rudas-Grodzka, Gender Studies IBL PAN
Elżbieta Janicka, Collegium Civitas
Corinne Baylac, Ambasada Francji
Gilles Carasso, Instytut Francuski w Warszawie

Partnerzy: Fundacja Gender Center, Gazeta Wyborcza, Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie, Association France-Pologne.

Patronat honorowy: Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy Hanny Gronkiewicz-Waltz, Prezes PAN Prof. Michał Kleiber oraz Ambasador Francji jego Ekscelencja François Barry Delongchamps.

Patronat naukowy: Prof. Maria Janion i Prof. Karol Modzelewski.

Galeria zdjęć:

Konferencja Wiek po Skłodowskiej Dorota Siwicka, Monika Rudaś-Grodzka, Gilles Carasso Monika Rudaś-Grodzka Gilles Carasso, Dyrektor Instytutu Francuskiego w Warszawie Alain Touraine Magdalena Środa Lena Magnone Ilana Lowy Catherine Marry Ilana Lowy, Catherine Marry, Magdalena Środa, Lena Magnone Kazimiera Szczuka Agnieszka Graff Jacqueline Heinen Lena Magnone, Kazimiera Szczuka, Agnieszka Graff, Jacqueline Heinen Katarzyna Kolbe Ewa Lisowska Stephane Portet Catherine Marry, Katarzyna Kolbe, Ewa Lisowska, Stephane Portet Monika Płatek Marie-Laure Fages Barbara Limanowska Monika Płatek, Gilles Carasso, Marie-Laure Fages, Barbara Limanowska Konferencja Wiek po Skłodowskiej Elżbieta Janicka

Fot. Anita Pieńkowska