Nagroda im. Marii i Łukasza Hirszowiczów

Tegorocznymi laureatami Nagrody im. Marii i Łukasza Hirszowiczów zostali dr hab. Jolanta Żyndul oraz Fundacja Brama Cukermana z Będzina. Uroczystość wręczenia tego wyróżnienia przyznawanego za działalność naukową, artystyczną lub edukacyjną upamiętniającą kulturę i historię społeczności żydowskiej w Polsce, odbędzie się 2 czerwca o godz. 18:00 w siedzibie Żydowskiego Instytutu Historycznego im. Emanuela Ringelbluma przy ul. Tłomackie 3/5 w Warszawie.

– Przez wiele lat w Żydowskim Instytucie Historycznym przyznawane były nagrody imienia Łukasza Hirszowicza. Ostatnia została wręczona w 2009 roku. Najwyższy czas, by po dłuższej przerwie znowu ową nagrodę przyznać nadając jej tym razem imię Marii i Łukasza Hirszowiczów. – podkreśla prof. Paweł Śpiewak, dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego im. Emanuela Ringelbluma, wskazanego przez rodzinę Hirszowiczów jako instytucja zarządzająca Nagrodą.

Po raz ostatni Nagrodę za prace o Zagładzie oraz za utworzenie i redakcję pisma Zagłada Żydów: Studia i Materiały, otrzymał Dariusz Libionka. W tym roku jury w składzie: prof. Grażyna Borkowska, prof. Barbara Engelking, dr Elżbieta Neyman, prof. Jerzy Jedlicki, prof. Jerzy Tomaszewski, Bogdan Białek z udziałem prof. Pawła Śpiewaka, oraz Mariana Turskiego – wiceprzewodniczącego Stowarzyszenia ŻIH przyznało dwa wyróżnienia. Historyczka, specjalizująca się w badaniach nad nowoczesnymi dziejami Żydów polskich oraz  stosunkami polsko-żydowskimi w XIX I XX wieku – dr hab. Jolanta Żyndul, została uhonorowana za całokształt działalności naukowej. Równolegle nagrodę przyznano Fundacji Brama Cukermana za aktywność edukacyjną, upamiętniającą obecność i losy Żydów będzińskich.

Dr hab. Jolanta Żyndul jest wybitną historyczką zajmującą się dziejami Żydów w Polsce w XIX i XX w., historią antysemityzmu oraz relacjami polsko-żydowskimi. Od wielu lat związana jest z Centrum Badania i Nauczania Dziejów i Kultury Żydów w Polsce im. Mordechaja Anielewicza. Dr Żyndul jest autorką szeregu ważnych publikacji, z których jury Nagrody im. Hirszowiczów w szczególny sposób wyróżniło jej ostatnią książkę: Kłamstwo krwi. Legenda mordu rytualnego na ziemiach polskich w XIX i XX wieku.

Fundacja Brama Cukermana – od ponad pięciu lat prężnie działa na terenie Będzina. Siedziba tej instytucji mieści się w dawnym żydowskim Domu Modlitwy, którym Fundacja pieczołowicie się opiekuje, przy okazji w niezwykle kreatywny oraz dynamiczny sposób promując pamięć o wielowiekowej obecności Żydów w regionie Śląska i Zagłębia.

Łukasz („Gidon”) Hirszowicz, ur. w Grodnie w roku 1920, tuż przed wojną wyjechał do Jerozolimy na studia na Uniwersytecie Hebrajskim. Studiował fizykę, historię i język arabski. W roku 1948 powrócił do Polski. Pracował w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych, w Szkole Głównej Służby Zagranicznej, a od roku 1954 w Instytucie Historii PAN, gdzie uzyskał doktorat i habilitację. Specjalizował się w najnowszej historii Iranu i krajów arabskich. Najbardziej znaną jego książką była Trzecia Rzesza i arabski Wschód (Warszawa 1963).

Był erudytą i poliglotą, a jego wiedza, dowcip, uczynność i charakter zjednały mu grono oddanych przyjaciół. Zmarł w 1993 roku.

Maria Bielińska-Hirszowicz ur. w Sochaczewie w roku 1925, żona Łukasza. Była docentem socjologii na Uniwersytecie Warszawskim, z którego  w marcu 1968 roku została  usunięta wraz z Leszkiem Kołakowskim, Bronisławem Baczką, Zygmuntem Baumanem i innymi opozycyjnymi uczonymi. W 1970 wyjechała razem z mężem do Wielkiej Brytanii, gdzie pracowała jako docent na Uniwersytecie w Reading. W 2002 książka Marii Hirszowicz – Pułapki zaangażowania. Intelektualiści w służbie komunizmu została wyróżniona nagrodą specjalną tygodnika Polityka. Zmarła w 2007 roku. Była fundatorką Nagrody im. Łukasza Hirszowicza przyznawanej przez Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie.