Konferencja: 1863. Narodziny nowej Polski

Celem konferencji „1863. Narodziny nowej Polski” jest wprowadzenie do debaty o powstaniu wątków wychodzących poza nierozwiązywalne dylematy: klęska czy zwycięstwo; duma czy gorycz, nękające Polaków od 200 lat.

Zgodnie z najnowszymi tendencjami rozumienia doświadczenia historycznego konstruującego państwowość nie tylko w kategoriach walki i klęski, należy także doceni głębokie procesy demokratyzujące i modernizacyjne uruchomione przez wypadki związane z Powstaniem Styczniowym. Pytanie: czy Nowoczesna Polska zaczęła się w 1863 roku prowadz i w nowe rejony myślenia o historii. Stawiamy tezę, że 1863 jest końcem Polski Jagiellonów (feudalnej) i początkiem zmian społecznych, czego świadectwem są narodziny ruchu emancypacyjnego, socjalistycznego, narodowego i ludowego. Wraz z tymi zmianami społecznymi pogłębiła się świadomość narodowa mniejszości etnicznych Ukraińców, Litwinów, Białorusinów. Namysłu wymaga też problematyka asymilacji Żydów i rodzącego się nowoczesnego antysemityzmu. Obszarem naszych dyskusji będą także skutki kulturowe popowstaniowych depresji. Uważamy, że trauma miała wpływ na rozwój tak odmiennych talentów literackich jak Orzeszkowa, Sienkiewicz czy Conrad.

Konferencja spróbuje także docenić całą złożoność doświadczenia zesłania, które dla welu było pierwszym doświadczeniem dalekiej podróży i zetknięciem z innymi obyczajami i językami. Na Syberii i na Kaukazie, zdeklasowani zesłańcy, mężczyźni i kobiety, przeprowadzali pionierskie badania etnograficzne, dokonywali opisów flory i fauny dalekiego wschodu. Aby odpowiedzieć na wyzwania naszych czasów, należy rozszerzyć pole widzenia poza same wypadki wojenne i dostrzec wielopoziomowość dziejącej się historii i nieoczywistość wyborów jej uczestnikówi uczestniczek. Patrząc na długofalowe konsekwencje powstania widać stamtąd i utratę autonomii i rusyfikację, ale także konfiskatę majątków szlacheckich, kasację klasztorów i przede wszystkim narodziny nowej świadomości. Punkt zwrotny, jakim jest powstanie styczniowe, oznacza przyspieszenie zmian społecznych i demokratyzację życia. Pojawiają się nowe ruchy polityczne: nacjonalistyczne, socjalistyczne i ludowe. Ta Nowa Polska nie została doceniona dostatecznie.

Więcej