Czytelnia: Agnieszka Mrozik, Albert Nobbs, czyli piekło alienacji

Recenzja ukazała się w „Zadrze”, nr 52-53/ 2012

Z imienia i nazwiska najlepiej znamy Marię Komornicką. „Przypadek” Polki, kobiety dobrze urodzonej, w dodatku poetki, która „nie żyła we własnej płci”. Kobiecość uwierała ją do tego stopnia, że w dniu 31. urodzin zdecydowała się ją odrzucić. Stała się Piotrem Odmieńcem Włastem – nie tylko na poziomie deklaracji, praktyki twórczej, ale przede wszystkim na poziomie życia i ciała (przemiana Marii w Piotra wiązała się z obcięciem włosów, przywdzianiem męskiego stroju oraz wyrwaniem zębów, by nadać twarzy inny kształt). Czy „przypadek” Komornickiej był odosobniony, jednostkowy, jak chciano go widzieć, składając jej gest na karb „artystycznej natury”, to znów doszukując się poważnych problemów w psychice poetki? Czy też był częścią szerszego zjawiska społecznego, w ramach którego zmiana płci była dla kobiet jedyną szansą nie tylko na realizację pragnień seksualnych, ale i na godne życie w kulturze patriarchalnej? Ile było takich – bezimiennych, mniej spektakularnych, choć nie mniej dramatycznych – gestów jak ten Komornickiej?

Czytaj dalej